การทำฟันเด็กเป็นเรื่องที่พ่อแม่หลายคนมักมองข้ามหรือเลื่อนออกไปด้วยความเชื่อที่ว่า “ฟันน้ำนมก็ต้องหลุดอยู่ดี ไม่จำเป็นต้องดูแลมากนัก” แต่ความเป็นจริงนั้นแตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง เพราะสุขภาพของฟันน้ำนมในวัยเด็กมีผลโดยตรงต่อพัฒนาการของฟันแท้ในอนาคต ไปจนถึงการพูด การกิน และความมั่นใจในตัวเองของเด็ก ดังนั้นการทำฟันเด็กจึงเป็นสิ่งที่ควรเริ่มต้นตั้งแต่ฟันซี่แรกขึ้นมา และควรทำอย่างสม่ำเสมอตลอดช่วงวัยเด็ก
ฟันน้ำนมซี่แรกของเด็กมักจะเริ่มขึ้นเมื่ออายุประมาณ 6 เดือน และจะขึ้นครบทั้ง 20 ซี่เมื่ออายุราว 2 ถึง 3 ขวบ แม้ว่าฟันเหล่านี้จะทยอยหลุดออกเมื่ออายุ 6 ถึง 12 ขวบ แต่ตลอดช่วงเวลาหลายปีที่ผ่านไปนั้น ฟันน้ำนมทำหน้าที่สำคัญอย่างมากในการช่วยให้เด็กเคี้ยวอาหาร ออกเสียงคำต่างๆ ได้ถูกต้อง และยังเป็นตัวกำหนดช่องว่างสำหรับฟันแท้ที่กำลังจะขึ้นมาในภายหลัง หากฟันน้ำนมถูกทำลายหรือหลุดออกไปก่อนเวลาอันควร ฟันซี่ข้างเคียงอาจเคลื่อนเข้ามาแทนที่และทำให้ฟันแท้ขึ้นมาในตำแหน่งที่ผิดปกติได้
สาเหตุหลักที่ทำให้เด็กต้องเข้ารับการทำฟันเด็กคือโรคฟันผุ ซึ่งพบได้บ่อยมากในเด็กเล็ก โดยเฉพาะเด็กที่ดื่มนมขวดก่อนนอนโดยไม่ทำความสะอาดฟัน น้ำตาลในนมและน้ำผลไม้จะตกค้างอยู่บนฟัน และเมื่อแบคทีเรียในปากย่อยสลายน้ำตาลเหล่านั้น จะเกิดกรดที่กัดกร่อนเคลือบฟันจนเกิดรูผุขึ้น ในกรณีที่รุนแรง ฟันของเด็กอาจผุจนถึงโคนและต้องถอนออก ซึ่งส่งผลเสียต่อพัฒนาการด้านต่างๆ ของเด็กอย่างที่กล่าวไว้แล้ว
การทำฟันเด็กในปัจจุบันมีหลายรูปแบบขึ้นอยู่กับปัญหาที่พบ ตั้งแต่การอุดฟันสำหรับรูผุขนาดเล็ก การครอบฟันน้ำนมสำหรับฟันที่ผุลึกหรือแตกหัก การรักษารากฟันน้ำนมในกรณีที่เชื้อลุกลามเข้าโพรงประสาทฟัน ไปจนถึงการถอนฟันเมื่อไม่สามารถรักษาไว้ได้ นอกจากนี้ยังมีการทำฟลูออไรด์เสริมเพื่อเสริมความแข็งแรงให้เคลือบฟัน และการทาซีแลนท์เพื่อปิดร่องฟันกรามที่เสี่ยงต่อการสะสมคราบอาหาร ซึ่งทั้งหมดนี้ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทำฟันเด็กที่ครอบคลุมและดูแลสุขภาพช่องปากของลูกอย่างรอบด้าน
สิ่งที่ท้าทายที่สุดในการทำฟันเด็กไม่ใช่ตัวขั้นตอนทางทันตกรรม แต่คือการจัดการกับความกลัวและความไม่ร่วมมือของเด็ก ทันตแพทย์เด็กจึงได้รับการฝึกฝนเป็นพิเศษในการสื่อสารกับเด็กในทุกช่วงวัย ใช้เทคนิค “บอก-แสดง-ทำ” ซึ่งหมายถึงการอธิบายก่อน แล้วแสดงให้เด็กดู ก่อนจะลงมือทำจริง เพื่อลดความวิตกกังวลและสร้างความคุ้นเคยกับเครื่องมือและกระบวนการต่างๆ บางคลินิกยังออกแบบห้องตรวจให้มีบรรยากาศสนุกสนาน มีสีสัน และมีของเล่นหรือสื่อบันเทิงเพื่อให้เด็กรู้สึกผ่อนคลายมากขึ้น
สำหรับพ่อแม่ การเตรียมความพร้อมก่อนพาลูกไปทำฟันเด็กก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน ควรพูดถึงการไปหาหมอฟันในแง่บวกและไม่ควรใช้คำพูดที่กระตุ้นความกลัว เช่น “จะเจ็บนิดหน่อย” หรือ “อย่ากลัวนะ” เพราะคำพูดเหล่านี้กลับทำให้เด็กสร้างภาพจินตนาการถึงความเจ็บปวดขึ้นมาเอง การอ่านหนังสือนิทานเกี่ยวกับการไปหาหมอฟันหรือดูวิดีโอที่แสดงให้เห็นว่าการตรวจฟันเป็นเรื่องปกติและไม่น่ากลัว จะช่วยสร้างทัศนคติที่ดีให้กับเด็กได้ตั้งแต่เนิ่นๆ
สิ่งที่แพทย์แนะนำอย่างสม่ำเสมอคือการพาเด็กมาพบทันตแพทย์ครั้งแรกเมื่อฟันซี่แรกขึ้น หรืออย่างช้าที่สุดเมื่ออายุ 1 ขวบ และควรนัดตรวจเป็นประจำทุก 6 เดือน เพื่อให้ทันตแพทย์ติดตามพัฒนาการของฟัน ตรวจหาปัญหาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นที่ยังรักษาได้ง่าย และให้คำแนะนำในการดูแลสุขภาพช่องปากที่เหมาะสมกับช่วงวัย เพราะการทำฟันเด็กอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่องนั้น ไม่เพียงแต่รักษาฟันน้ำนมให้แข็งแรง แต่ยังวางรากฐานของนิสัยการดูแลสุขภาพช่องปากที่ดีให้เด็กติดตัวไปตลอดชีวิต https://www.willdentdentalclinic.com/our-services/pediatric-dentistry/